Το 1983 οι Β. Marshall  και J. Warren   διαπίστωσαν ότι στο στομάχι πολλών ασθενών που έπασχαν από χρόνια γαστρίτιδα ή πεπτικό έλκος υπήρχε ένα μικρόβιο το οποίο τελικά απομόνωσαν και ονόμασαν Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Με την ανακάλυψη τους αυτή τιμήθηκαν με το βραβείο Νόμπελ ιατρικής το 2005. Οι μελέτες που έγιναν στη  συνέχεια έδειξαν ότι το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού είναι το μοναδικό αίτιο γαστρίτιδας του άντρου του στομάχου, και έχει σαφή αιτιοπαθογενετική συσχέτιση με το πεπτικό έλκος (δωδεκαδακτυλικό και γαστρικό). Επιδημιολογικά στοιχεία επίσης δείχνουν τη συσχέτιση του με το καρκίνο του στομάχου.

Μετάδοση της λοίμωξης

Το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με την εντερο-στοματική οδό. Ο αποικισμός αρχίζει στην παιδική ηλικία και εξαρτάται από κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες (συνθήκες συγχρωτισμού, υγιεινής και διαβίωσης). Στις ανεπτυγμένες χώρες το 5-10% των παιδιών έχουν μολυνθεί με το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, ενώ στις αναπτυσσόμενες το ποσοστό είναι αρκετά μεγαλύτερο (>40%). Στην ηλικία των 50 ετών απαντάται στο 40-50% του πληθυσμού.

Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και Πεπτικό έλκος

Μόνο το 2-10% των ατόμων που έχουν αποικισθεί με το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού θα αναπτύξουν πεπτικό έλκος. Αυτό εξαρτάται από την ευαισθησία του ατόμου που το φέρει αλλά και από την λοιμοτοξικότητα του μικροβίου.
Έχει διαπιστωθεί ότι το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού ανευρίσκεται στο 95% των ασθενών με έλκος  βολβού 12λου και στο 70% των ασθενών που πάσχουν από έλκος στο στομάχι. Στους υπόλοιπους ασθενείς με έλκος το αίτιο είναι η χρήση Αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (π.χ. ασπιρίνη).

Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και καρκίνος στομάχου

Όλες οι επιδημιολογικές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα έχουν δείξει ότι το μικρόβιο αυτό σχετίζεται ισχυρά με την αιτιοπαθογένεια του καρκίνου στο στομάχι. Ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου στο στομάχι σε άτομα με χρόνια γαστρίτιδα από το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού υπολογίζεται ότι είναι εξαπλάσιος από το λοιπό πληθυσμό.
Στις μελέτες αυτές δείχθηκε ότι σε πληθυσμούς που το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού αποικίζει το στομάχι στην παιδική ηλικία, παρατηρείται αυξημένη συχνότητα καρκίνου στο στομάχι (αναπτυσσόμενες χώρες). Αντίθετα σε πληθυσμούς με χαμηλό αποικισμό του στομάχου κατά την παιδική ηλικία ο καρκίνος στο στομάχι εμφανίζεται σπανιότερος (ανεπτυγμένες χώρες). Έτσι εξηγείται και το φαινόμενο μείωσης της συχνότητας του καρκίνου του στομάχου κατά 50% τα τελευταία 40 χρόνια.

Διάγνωση λοίμωξης από Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού

Σήμερα διαθέτουμε πολλές μεθόδους ανίχνευσης του Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι κυριότερες από αυτές είναι η ιστολογική εξέταση (λήψη δείγματος από το στομάχι με γαστροσκόπηση), η δοκιμασία εκπνοής, η ταχεία μέθοδος της ουρεάσης, τα αντισώματα στο αίμα ή στα κόπρανα, και η καλλιέργεια της βιοψίας. Η ιστολογική εξέταση είναι η πιό ακριβής εξέταση, αλλά η δοκιμασία εκπνοής με σεσημασμένη ουρία είναι η πιο εύχρηστη και συνηθισμένη μέθοδος εντοπισμού του μικροβίου. Στα παιδιά ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η ανίχνευση αντισωμάτων του μικροβίου στα κόπρανα.

Θεραπεία

Η εκρίζωση του Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού γίνεται με το κατάλληλο συνδυασμό φαρμάκων. Το πιο συνηθισμένο θεραπευτικό σχήμα που χρησιμοποιείται αποτελείται από ένα αναστολέα της αντλίας πρωτονίων σε συνδυασμό με δύο αντιβιοτικά (αμοξυκιλλίνη και κλαριθρομυκίνη) για 10-14 μέρες. Η επιτυχία εκρίζωσης του μικροβίου προσεγγίζει το 85%.
Με την εκρίζωση του μικροβίου επιτυγχάνεται επούλωση του έλκους και ίαση από μια ασθένεια που παλαιότερα θεωρείτο χρόνια και η μη ιάσιμη.

Στυλιανός Καραταπάνης Διευ/ντής ΕΣΥ Β’ Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Ρόδου Πρόεδρος Επιστημονικής Επιτροπής ΙΣΡ Μέλος ΔΣ του ΙΣΡ